Speleoterapi gibi haloterapi de pulmoner rehabilitasyonun etkili metotlarındandır.

Tedavi ortamının hazırlanması ve tedavi planı hakkında özet bilgi verildikten sonra hastalıklar özelinde ne gibi sonuçlar alındığından bahsedilecektir.

Farklı speleoterapi kliniklerinin mikroklima özellikleri (sıcaklık, nem, hava kompozisyonu, aero-iyonların varlığı, vb…) vardır. Kuru tuz aerosol konsantrasyonu ve parçacık büyüklüğü kronik akciğer hastalıklarında kaya tuzunun tedavi edici etkisini sağlayacak düzeyde olmalıdır. Tuz mağaralarındaki aerosolün ana bileşeni sodyüm klorürdür, hava ortamındaki oranı en az % 80 olmalıdır. Farklı speleoterapi kliniklerinde tuz aerosol konsantrasyonu 1-20 mg / m3 (sıklıkla 2-5 mg / m3) tür. Bu tuz aerosollerinin içeriğinde hatırı sayılır miktarda solunabilir 1-5 mikronmetre büyüklüğünde partiküller olmalıdır.

Bundan başka tuz aerosolleri havayı hemen hemen steril bir atmosfer haline getirecek kadar temizleyebilmelidir. Bu tuz mağarası modelinde görüldüğü gibi mikroklima ortamını sağlayabilmek için çeşitli teknikler uygulanmalıdır. Bunu oda havasında sağlayabilmek için duvarları tuz kaplamak (Halite = Sodyümklorür, Sylvinite = Potasyumklorür) veya tuz tuğlası kaplamak denenmişse de bunun yeterli hava aerosol ortamını sağlayamadığı anlaşılmıştır. Buradan hareketle kuru tuz aerosollerin yeterli konsantrasyonda ve solunabilir büyüklükte olmasını sağlamak için halojeneratörler imal edilmiştir. Pek çok örnekte duygusal ve zihinsel rahatlatıcı etkisi olan bu dekorasyonlar yapılsa da solunum ve cilt hastalıklarını tedavisi için tedavinin kalbi durumundaki halojeneratörle kontrollü haloterapi metodu etkin olur.

Bu bağlamda (tuz odası, halojeneratör, havalandırma birlikte) halokompleks kavramı geliştirilmiştir. Halojeneratör ne yapıyor? Halojeneratör kuru ince kayatuzu parçacıklarını solunabilir büyüklükte ve uygun konsantrasyonda (% 80 den fazlası sodyumklorür olacak şekilde) havaya vermekte ve dağılımını sağlamaktadır. İstenilen konsantrasyonun hekimin tedavi protokolünde belirlediği sürede aynı düzeyde kalabilmesi için halojeneratörler mikroprosesörlerle donatılmakta veya sensör sistemlerinden faydalanılmaktadır. Yeterli yoğunluğa ulaşıldığında jeneratörü durdurmakta, tedavi düzeyinin altına düştüğünde tekrar çalıştırmaktadır.

Bir diğer önemli husus da tedavi odasındaki mikroklima ortamın optimal düzeyde sağlanabilmesi için 20 - 24 derece sıcaklık, % 40 - 60 nem olması gerekir. Seanslar arasında etkin bir havalandırmanın olması da gerekmektedir. ⁷

Bu kısımda anlatılanlar bir diğer açıdan tuz terapi çalışmalarının neden çoğunluğunun kontrollü haloterapi ortamlarında yapıldığını da açıklamaktadır. Şöyle ki standartlar oluşturulabilmekte, parametreler takip edilebilmekte ve bilimsel çalışmalar yapılabilmektedir.

Mağara ve maden ortamlarının belirli yerlerde bulunması, insanların ulaşımı, speleoterapi seansları için gerekli zamanı doğal hayatlarının akışı içerisinde ayırmalarındaki imkansızlıklarla bir arada düşünüldüğünde haloterapinin, tuz terapisinin neden en yaygın metodu olarak kullanıldığını açıklamaktadır. Daha kolay ulaşılabilir, daha kısa sürede etkili tedavi yapılabilmektedir.

Son 10 yıldaki gelişimi ile ABD’de 1.000 kadar noktada yapılması, tıbbi cihaz sertifikasına sahip halojeneratörlerin bugün dünya üzerinde takriben 10.000 civarında halokomplekste bulunması bu sebeptendir. ⁸

Tuz terapisinin metodu Haloterapinin, diğer bir metodu olan Speleoterapinin alternatifi olarak anlaşılması yanlış olacaktır, birinin diğerinin yerine ikame edilmesi gerekmez. Etki mekanizmaları hemen hemen aynıdır. Her iki yöntemin de ayrı ayrı değeri vardır.

Çankırı kaya tuzu mağarasının, bu sunumda açıklanan önerilerle bilimsel hüviyete kavuşması sonrası, her iki yöntemin kombine kullanımı mümkün olabilecektir.

7^* Halotherapy in Controlled Salt Chamber Microclimate for Recovering Medicine / Prof. Dr. Med. Alina Chervinskaya / Balneol. Pol. Tom 49 Nr 2 (108) str. 133 - 141

8^* https://www.salttherapyassociation.org/